Daily Archives: May 16, 2015

Tương lai Biển Đông trước một loạt biến động

Tương lai Biển Đông trước một loạt biến động

Trung Quốc sẽ chuyển dần mục tiêu từ củng cố tuyên bố chủ quyền sang tìm cách thống trị Biển Đông trong khi các nước khác có liên quan trong tranh chấp sẽ xích lại gần nhau hơn để hình thành liên minh nhằm bảo vệ lợi ích.
1000-1527-1431493012.jpg

Hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc đang xây một đường băng trên đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Ảnh: DigitalGlobe.

Hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy từ tháng 3/2014, Bắc Kinh đã cải tạo đất tại 7 khu vực thuộc quần đảo Trường Sa và đang xây dựng đường băng dài 3.000 m trên bãi đá Chữ Thập. Quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam nhưng một số nước như Philippines, Brunei, Malaysia, Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn mở rộng quy mô đường băng trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Chuyển từ củng cố sang thống trị

Theo ông Patrick M.Cronin, cố vấn cao cấp kiêm chủ nhiệm Chương trình An ninh châu Á – Thái Bình Dương tại Trung tâm An ninh Mới của Mỹ, Bắc Kinh sẽ tìm mọi cách để chứng tỏ quyết tâm không lùi bước trong tranh chấp chủ quyền trên biển.

“Đặt địa vị là Chủ tịch Tập Cận Bình, tôi sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có để hiện thực hóa yêu sách ‘đường 9 đoạn’ đồng thời nhanh chóng hoàn thành quá trình cải tạo các rạn san hô và bãi đá trước khi tòa án trọng tài quốc tế đưa ra phán quyết về vụ kiện của Philippines”, ông Cronin nói.

Tháng 1/2013, Manila đệ đơn lên Tòa án Trọng tài Thường trực Liên Hợp Quốc ở The Hague nhằm tìm cách vô hiệu hóa tuyên bố chủ quyền dựa trên “đường 9 đoạn” của Trung Quốc. Trung Quốc đưa ra “đường 9 đoạn” này để biện minh cho tuyên bố chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông.

Theo Yun Sun, chuyên viên nghiên cứu tại Chương trình Đông Á thuộc Trung tâm Stimson, Trung Quốc sẽ áp dụng chiến thuật “hai mặt” để xử lý các xung đột với láng giềng. Bắc Kinh một mặt nỗ lực để khẳng định tuyên bố chủ quyền thông qua những động thái cứng rắn về ngoại giao và quân sự nhưng mặt khác theo đuổi sách lược “tấn công quyến rũ”, sử dụng mồi nhử về kinh tế và đầu tư để lôi kéo đồng minh.

“Không còn giấu đi móng vuốt, không còn ẩn mình chờ thời, Trung Quốc chuẩn bị bước sang một giai đoạn mới của sự quyết đoán”, quan sát viên Richard Javad Heydarian nhận định trong bài viết đăng trên tạp chí National Interest.

Trung Quốc sẽ chuyển dần mục tiêu từ củng cố tuyên bố chủ quyền sang tìm cách thống trị Biển Đông, từ đó giành ưu thế và đánh bật các bên liên quan khỏi tranh chấp, ông Heydarian quả quyết.

Bắc Kinh cũng biện minh cho những hành động châm ngòi căng thẳng trên biển với một thái độ rõ ràng hơn. Chính phủ Trung Quốc trước đây nói hoạt động cải tạo chủ yếu để cải thiện điều kiện sống và sinh hoạt cho lực lượng đồn trú trên các đảo, nhưng vào đầu tháng 4, nước này tuyên bố hoạt động xây đảo còn”đáp ứng nhu cầu phòng thủ quân sự của Trung Quốc”. Và vào tháng này nước này cũng không ngần ngại tuyên bố “có quyền thiết lập ADIZ”, Vùng nhận dạng Phòng không trên Biển Đông, và “việc có lập ADIZ hay không phụ thuộc vào an ninh vùng trời của chúng tôi có bị đe dọa không và mức độ tới đâu”.

Xung đột trực chờ bùng phát

208bfc1912907813fbe38c9446c655fc.jpg

Tàu hải cảnh Trung Quốc hồi giữa năm ngoái phun vòi rồng vào tàu cảnh sát biển Việt Nam gần giàn khoan Hải Dương 981 mà nước này hạ đặt trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam trên Biển Đông. Ảnh: Reuters

Bắc Kinh chưa chính thức thiết lập ADIZ nhưng đã từng bước tạo dựng một khung xương ADIZ dựa vào hệ thống sân bay và các tiền đồn quân sự mà nước này không ngừng mở rộng trên Biển Đông.

Trung Quốc đang đơn phương tạo ra những vùng cách ly trên chuỗi bãi đá ngầm thuộc quần đảo Trường Sa. Trung Quốc ít nhất 6 lần yêu cầu, thậm chí đe dọa các phi cơ thuộc lực lượng Hải quân và Không quân Philippines chấm dứt hoạt động tuần tra trên Biển Đông với lý do những đơn vị này “bay trong khu vực an ninh quân sự của họ”, phó đô đốc Alexander Lopez, chỉ huy Bộ Tư lệnh phía Tây Philippines, hôm 7/5 cho hay.

Trước tốc độ bành trướng nhanh chóng cùng hành động hung hăng của Trung Quốc, hầu hết các quốc gia có liên quan trong tranh chấp đều phần nào cảm thấy lo lắng và nhận thức được rằng cần nâng cao cảnh giác, lập những phương án dự phòng cho tình huống xấu nhất: xung đột bùng phát.

Lãnh đạo lực lượng vũ trang Philippines hồi đầu tuần khẳng định sẽ xây dựng căn cứ hải quân mới tại vịnh Oyster ở Palawan, cách quần đảo Trường Sa khoảng 160 km, và nhấn mạnh đây là “ưu tiên hàng đầu” nhằm sẵn sàng ứng phó trước mọi động thái của Trung Quốc.

Theo một số quan chức Philippines, căn cứ này có thể đảm nhận nhiều chức năng với một xưởng sửa chữa tàu, các bốt chỉ huy chiến dịch được trang bị hệ thống radar theo dõi mọi diễn biến trên Biển Đông. Căn cứ đủ sức chứa nhiều chiến hạm cỡ lớn, trong đó có cả tàu tuần tra lớp Hamilton mà Manila mua của Washington.

Malaysia và Indonesia trước đây đứng ngoài vòng xoáy tranh chấp nhưng hành động của Trung Quốc cũng khiến các quốc gia này cảm thấy hoang mang, theoDiplomat.

Malaysia đang xây dựng căn cứ hải quân tại Bintulu, Sarawak, gần bãi cạn James, nơi Trung Quốc từng bất ngờ điều tàu tới vào năm 2013. Bộ Quốc phòng nước này cũng tìm kiếm hỗ trợ từ Washington đồng thời lên kế hoạch thiết lập một lực lượng hải quân theo mô hình của Mỹ. Jakarta gần đây thông báo sẽ điều động tăng cường các đơn vị không quân tới đóng tại quần đảo Natuna mà nước này tuyên bố chủ quyền ở phía nam Biển Đông.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter hôm 12/5 đề xuất một số lựa chọn, trong đó có điều chiến đấu cơ và tàu quân sự tới khu vực trong phạm vi 12 hải lý quanh những bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa. Điều này cho thấy Mỹ cuối cùng cũng quyết định tham gia triệt để hơn nhằm giải quyết những tranh chấp về chủ quyền đang ngày càng nóng giữa Trung Quốc và các nước láng giềng, theoWall Street Journal.

Nhưng kế hoạch này ngay lập tức làm dấy lên một mối lo ngại rằng dù chỉ một tính toán sai lầm cũng có thể dẫn tới các cuộc xung đột nghiêm trọng. Theo ông Ian Storey, chuyên viên cao cấp tại Viện nghiên cứu Đông Nam Á, các chiến hạm với hỏa lực mạnh mẽ của Washington và Bắc Kinh có khả năng sẽ ở vào vị trí đối đầu khi tuần tra quanh các đảo. Tình thế này “nhanh chóng dẫn tới cuộc đụng độ ở quy mô nhỏ, sau đó leo thang trở thành khủng hoảng chính trị, quân sự Mỹ – Trung”.

Hình thành các liên minh lợi ích

navy-1711-1431422703.jpg

Hải quân Philippines hôm 9/5 trong lễ đón hai tàu khu trục Nhật Bản tại cảng Nam Manila. Ảnh: Philippines Navy

Trước sức ép từ Trung Quốc, việc hình thành liên minh giữa những nước có chung mối lo lắng và cùng chia sẻ lợi ích được cho là một xu thế tất yếu.

Bằng cách sửa đổi một số hướng dẫn quốc phòng song phương, Washington và Tokyo hiện ở vào vị thế không những có thể kìm hãm sự hiện diện của Trung Quốc trên biển Hoa Đông mà còn góp phần hỗ trợ nỗ lực chống lại những hành vi khiêu khích của Trung Quốc trên Biển Đông, đặc biệt là khi hai nước đang xem xét để Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) và quân đội Mỹ kết hợp tuần tra và giám sát trong khu vực.

Với việc diễn giải lại hiến pháp nhằm mở đường cho “chủ nghĩa hòa bình chủ động” và thông qua khái niệm “an ninh tập thể”, chính quyền Thủ tướng Shinzo Abe sẽ có nhiều cơ hội hơn để giúp đỡ các đối tác chiến lược như Philippines hay Việt Nam tăng cường sức mạnh hải quân cũng như lực lượng bảo vệ bờ biển.

Đối với các quốc gia Đông Nam Á, Nhật Bản hiện nổi lên như một đối tác chiến lược quan trọng, có khả năng bù đắp mọi lỗ hổng trong cam kết của Mỹ. Tokyo nay không chỉ là một cường quốc “bình thường” mà đã trở thành nhân tố chủ chốt góp phần tạo nên sự ổn định và đảm bảo an ninh khu vực.

Philippines và Việt Nam cũng có triển vọng hình thành quan hệ đối tác chiến lược, qua đó, hai nước có thể thực hiện nhiều hơn các cuộc tuần tra chung trên biển, hợp tác ngoại giao chặt chẽ hơn tại các diễn đàn khu vực và quốc tế hay chia sẻ thông tin hữu ích về tình hình Biển Đông, ông Heydarian bình luận.

Trung Quốc dường như đang lấn lướt trong cuộc tranh giành trên Biển Đông, khi ồ ạt xây dựng ở các đá mà nước này chiếm đóng, nhưng thực tế trên cũng tạo điều kiện để một liên minh ngoại vi hình thành nhằm giúp các nước trong khu vực bảo vệ lợi ích hàng hải cũng như đối phó với sự lộng hành của Bắc Kinh, như lời một quan chức Nhật Bản từng nói “chúng ta phải cho Trung Quốc thấy họ không sở hữu toàn bộ vùng biển”, ông Heydarian nhấn mạnh.

Vũ Hoàng

Advertisements
Categories: Biển Đông | Leave a comment

Đối đầu căng thẳng, Mỹ-Trung có nguy cơ đụng độ vũ trang ở biển Đông?

Đối đầu căng thẳng, Mỹ-Trung có nguy cơ đụng độ vũ trang ở biển Đông?

VOV.VN -Mỹ – Trung đang đứng trước nguy cơ đối đầu trực tiếp căng thẳng nhất ở châu Á, dễ dẫn đến bùng phát đụng độ vũ trang.

TờNation Review của Mỹ nhận định về nguy cơ ở Biển Đông hiện nay trước thông tin Lầu Năm Góc đang xem xét kế hoạch điều tàu, máy bay tuần tra tới sát khu vực 12 hải lý quanh 7 hòn đảo nhân tạo mà Trung Quốc đang xây dựng ở quần đảo Trường Sa – nơi mà Bắc Kinh đang làm bàn đạp để đẩy xa tham vọng bành trướng của mình ra phía biển.

Trung Quốc đang tăng cường xây dựng đường băng dài khoảng 3.000 m trên đá Chữ Thập thuộc chủ quyền Việt Nam. Diện tích nơi này đã tăng hơn 11 lần và bị biến thành “đảo” lớn nhất Trường Sa.(ảnh: CSIS AMTI/AFP)

Trung Quốc nêu khả năng thiết lập ADIZ

Ngày 7/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh đã nói “vấn đề thiết lập một ADIZ phụ thuộc vào tình huống xuất hiện nguy cơ đe dọa nào đó cũng như nhiều yếu tố khác cần phải được tính đến”.

Cũng ngày hôm đó, giới chức quân đội Philippines đã đề cập đến vấn đề này. Theo đó, Phó đô đốc Philippines Alexander Lopez cho biết trong ba tháng qua, lực lượng Trung Quốc sáu lần cảnh báo máy bay không quân và hải quân Philippines phải lập tức rời khỏi vùng trời phía trên Biển Đông.

Phó đô đốc Lopez nói: “Khi máy bay chúng tôi tuần tra hàng hải và bay trên không phận quốc tế, phía Trung Quốc cảnh báo chúng tôi qua radio rằng máy bay của chúng tôi đang bay trong vùng an ninh quân sự của họ”.

Tư lệnh Bộ chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc Samuel Locklear cũng nhận định Trung Quốc đang có những hành vi “hung hăng” tại Biển Đông, với mục tiêu là thiết lập ADIZ, tương tự như Trung Quốc đã làm trên Biển Hoa Đông cuối năm 2013.

Vào thời kỳ đó, Trung Quốc tuyên bố thiết lập ADIZ trên biển Hoa Đông với ý đồ “đe dọa” Nhật Bản để buộc Tokyo phải nhượng bộ trong vấn đề tranh chấp chủ quyền nhóm đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Tờ Nation Review nhận định, Nhật Bản có đủ tiềm lực để chống lại sức ép của Trung Quốc, nhưng điều này không đơn giản với các quốc gia Đông Nam Á, điển hình vụ tranh chấp bãi đá cạn Scarborough/Hoàng Nham với Philippines. “Đó chính là lý do mà nhiều quốc gia trong khu vực tin rằng dựa vào Mỹ là cơ hội và cách thức để ngăn chặn sự bành trướng của Trung Quốc trên biển Đông”.

Mỹ gia tăng hiện diện

Ngày 12/5, giới chức Mỹ tuyên bố, Lầu Năm Góc đang lên kế hoạch tiến hành tuần tra bằng máy bay quân sự quanh các đảo mà Trung Quốc tiến hành cải tạo ở quần đảo Trường Sa.

Quan chức Lầu Năm Góc đã tiết lộ rằng, Mỹ sẽ sớm điều máy bay quân sự và tàu hải quân đến khu vực để đảm bảo tự do hàng hải xung quanh các bãi đá nói trên.

Cùng ngày 12/5, Hải quân Mỹ cũng ra thông cáo cho biết tàu Fort Worth của lực lượng này đã tới vịnh Subic, Philippines để tiếp dầu, sau một tuần đi tuần tra ở vùng biển và không phận quốc tế gần quần đảo Trường Sa ở Biển Đông.

Tàu Fort Worth đã nhiều lần đi qua Biển Đông, nhưng cuộc tuần tra này đánh dấu lần đầu tiên một tàu tác chiến ven biển (LCS) hoạt động ở vùng biển quốc tế gần quần đảo Trường Sa.

Tàu USS Fort Worth của Mỹ hôm 11/5 tuần tra ở vùng biển quốc tế gần quần đảo Trường Sa của Việt Nam ở Biển Đông, khi tàu khu trục tên lửa dẫn đường Yancheng (FFG 546) đi gần phía sau. (Ảnh: US Pacific Fleet)

Trên trang navy.mil, Fred Kacher, quan chức hải quân thuộc Liên đội Tàu khu trục 7 khẳng định, kể từ bây giờ tàu LCS sẽ  hiện diện thường xuyên ở khu vực Đông Nam Á.Việc tàu Fort Worth hoạt động ở vùng biển gần Trường Sa đã tạo nên một thông lệ mới. Dự kiến, vào năm tới, Mỹ sẽ cử thêm 4 tàu LCS đến hoạt động ở khu vực này, ông Kacher nói. Ông Kacher đồng thời nhấn mạnh, việc Mỹ cử nhiều tàu LCS đến Đông Nam Á chứng tỏ tầm quan trọng ngày càng gia tăng của “khu vực đang trỗi dậy” này.

Nguy cơ bùng phát đụng độ vũ trang

Vụ tàu khu trục nhỏ tên lửa dẫn đường Yancheng của Trung Quốc đeo bám riết tàu chiến USS Fort Worth của hải quân Mỹ ở khu vực Trường Sa cho thấy Bắc Kinh sẽ không bỏ qua bất cứ động thái quân sự nào của Washington trên Biển Đông, bất chấp hai nước Mỹ, Trung bị ràng buộc bởi Bộ quy tắc ứng xử cho những cuộc chạm trán ngoài ý muốn trên biển (CUES) do hải quân các quốc gia ở châu Á-Thái Bình Dương, trong đó có Trung Quốc và Mỹ, thông qua năm 2014.

Theo Sina Military Network, Hải quân Mỹ vẫn tiếp tục các chuyến tuần tra tương tự khi hoàn thành kế hoạch triển khai toàn bộ 4 chiếc tàu tác chiến cận bờ tới Singapore. Báo Trung Quốc dự đoán nhiều vụ chạm trán tương tự sẽ có thể xảy ra trong tương lai.

Điều này cũng được tờ Nation Review nhận định nếu Mỹ vẫn duy trì kế hoạch điều tàu và máy bay trực thăng tới biển Đông, chắc chắn Trung Quốc sẽ tìm cách đối phó. “Nó có thể dẫn đến những cuộc đối đầu quân sự trên biển hoặc trên không và tiềm ẩn nguy cơ bùng nổ xung đột rất lớn”.

Để hóa giải nguy cơ này, các lực lượng quân sự Mỹ cần phải có những quy tắc tiếp cận rất rõ ràng để đảm bảo rằng bất cứ sự cố, tai nạn nào cũng có thể được phòng tránh hoặc kiềm chế, tránh là căng thẳng leo thang thành xung đột.

Thực tế, Trung Quốc cũng không được lợi ích gì nếu “gây sự” với hải quân và không quân Mỹ. Điều này từng xảy ra với ADIZ trên biển Hoa Đông năm 2013, Bắc Kinh đã “im hơi lặng tiếng” khi Washington điều hai máy bay quân sự B52 bay quanh quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông mà không thông báo trước cho phía Trung Quốc.

Tuy nhiên không thể căn cứ vào đó để nói sẽ không xảy ra xung đột trong trường hợp Mỹ lặp lại động thái quân sự này tại Biển Đông. Khi các bên đều ở trong tư thế “phóng tên” càng phải đề cao hơn hết những quy tắc kiểm soát để tránh xảy ra xung đột bất ngờ trên vùng biển chiến lược này./.

Ngân Giang/VOV.VN

Bài liên quan

Categories: Biển Đông | Leave a comment

Blog at WordPress.com.