Daily Archives: December 11, 2018

Hai cuộc đối đầu ở biển Đông?

Hai cuộc đối đầu ở biển Đông?

Một biểu hiện của sự hiếu chiến, tiếp tục thể hiện tư tưởng bành trướng của Bắc Kinh trên Biển Đông: Đại tá không quân kiêm chủ tịch Viện Hợp tác và An toàn Hải dương Trung Quốc Đai Xu vừa trình lên chính quyền Bắc Kinh đề nghị triển khai tàu chiến chặn tàu Mỹ ở biển Đông.

Tại hội nghị thường niên của tờ Thời báo Hoàn cầu hôm 8-12, ông Dai Xu tuyên bố: “Nếu tàu chiến Mỹ tiếp tục đi vào vùng biển của Trung Quốc, tôi đề nghị triển khai hai chiến hạm, trong đó một chiếc có nhiệm vụ chặn tàu Mỹ, chiếc còn lại đâm vào đối phương”.

Lý do mà Đại tá Dai đề nghị là: tự do hàng hải mà Mỹ ủng hộ trên thực tế là hành động khiêu khích chống lại Trung Quốc và “can thiệp chủ quyền” của nước này.  Ông Dai lớn tiếng: “Bắc Kinh chưa bao giờ gây ảnh hưởng đến tự do hàng hải của Washington trong vùng biển quốc tế nên Mỹ cũng không nên đi vào vùng biển Trung Quốc”.

Tại hội nghị do Hoàn Cầu tổ chức, các chuyên gia quân sự Trung Quốc nhận định, tình hình Biển Đông sẽ căng thẳng hơn trong năm 2019. Ông Huang Jing, trưởng khoa nghiên cứu quốc gia và khu vực tại Trường ĐH Ngôn ngữ và Văn hóa Bắc Kinh, cho rằng, với sự can thiệp của Mỹ, giờ đây có hai cuộc đối đầu ở biển Đông: một là giữa Trung Quốc và Mỹ, hai là giữa Trung Quốc và các nước khác. Ông Huang Jingnói : “Trung Quốc đã thúc đẩy các nguyên tắc hành động ở biển Đông cùng với các nước ASEAN. Nếu điều này được triển khai, Mỹ sẽ mất thế chủ động”.

Về vấn đề Đài Loan, ông Dai Xu cho rằng nếu tình hình trở nên căng thẳng, Bắc Kinh sẽ đẩy nhanh tốc độ thống nhất Đài Loan. Theo ông Dai, Trung Quốc không nên e ngại mà hãy chuẩn bị và chờ cơ hội chiến lược.

Mỹ chưa có phản ứng chính thức, nhưng lâu nay trước các hành động gây tranh cãi của Trung Quốc trên Biển Đông, lập trường của chính quyền Trump là nhất quán.Trong 70 năm qua, Mỹ duy trì sự hiện diện đều đặn ở Biển Đông, không tăng giảm quá nhiều.

Mỹ phản đối mạnh mẽ yêu sách “chủ quyền” của Trung Quốc với hầu hết Biển Đông, cũng như việc Bắc Kinh bồi lấp hàng trăm héc ta đảo nhân tạo để củng cố yêu sách phi lý, phi pháp ấy. Theo đó Mỹ thường xuyên tiến hành các hoạt động bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông để thách thức các tuyên bố của Trung Quốc, thúc đẩy tự do hàng hải qua vùng biển quốc tế nơi một nửa số lượng tàu thuyền quốc tế chạy qua, chuyên chở hàng ngàn tỷ USD hàng hóa mỗi năm.

Lực lượng Hải quân Mỹ ủng hộ các quy tắc, chuẩn mực đã góp phần thúc đẩy sự phát triển thịnh vượng của các nền kinh tế châu Á. Tham mưu trưởng Hải quân Hoa Kỳ khẳng định: “Chúng tôi sẽ luôn ở đó. Và chúng tôi sẽ sẵn sàng bênh vực những nước nào bị hành lên hành xuống trong đấu tranh, khi cần”.

Mặc dù Trung Quốc và ASEAN đãđạt được tiến bộ mới trong tiến trình đàm phán bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC), nhưng để đi đến bộ quy tắc cuối cùng còn một chặng đường dài. Bắc Kinh đang phải gồng mình chống lại cuộc chiến thương mại với Mỹ và tìm cách hấp thụ cú sốc xung đột với Washington.

Nếu giảm căng thẳng trên Biển Đông với các nước láng giềng có thể đẩy nhanh việc ký kết hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực, giảm bớt nguy cơ bị Mỹ cô lập.Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã đề xuất tiến hành tuần tra chung, tập trận chung và thăm dò khai thác chung trên Biển Đông với các nước ASEAN.

Chỉ có Việt Nam, nước duy nhất phản đối việc Trung Quốc xây dựng đảo nhân tạo (bất hợp pháp, trên các cấu trúc địa lý trong quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam) và quân sự hóa các đảo này. Hai nước có thể mâu thuẫn về COC, bởi Việt Nam yêu cầu bộ quy tắc ứng xử này phải có tính ràng buộc về pháp lý theo luật pháp quốc tế, còn Trung Quốc lại luôn phản đối.

Về vấn đề này Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố, Mỹvà Việt Nam cần chung tay duy trì tự do hàng hải, tự do hàng không ở Biển Đông.

Nhìn tổng thể, cục diện địa chính trị ở Biển Đông hiện nay khá mong manh, bất chấp việc Trung Quốc đã thành công trong việc đe dọa các nước nhỏ. Tuy nhiên xu thế hợp tác với Mỹ là tất yếu. Chẳng hạn Philippines đã tổ chức tập trận chung với Mỹtrên Biển Đông, nơi Trung Quốc cũng yêu sách, với sự hiện diện của một tàu sân bay Mỹ.Hải quân Philippines cũng tham gia cuộc tập trận đa quốc gia Vành đai Thái Bình Dương 2018 cùng với Indonesia, Malaysia và Singapore.

Đến hiện tại, các nước ASEAN đang phải tìm kiếm các biện pháp chống lại hành vi hung hăng, bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông bằng cách tập trung phát triển sức mạnh phòng thủ ven biển.Việt Nam, Philippines, Indonesia và Malaysia đều đã mở rộng khả năng bảo vệ bờ biển cũng như các hoạt động nhằm đối phó với sự leo thang quân sự của Bắc Kinh trong khu vực.

Điểm mấu chốt là Mỹ sẽ không bao giờ chấp nhận hiện trạng Trung Quốc duy trì các tiền đồn quân sự trên đảo, đá mà Bắc Kinh mới chiếm đóng. Còn hành động mà đại tá không quân Trung Quốc đe đọa sẽ đâm trực diện tầu Mỹ thì các chuyên gia quân sự Mỹ cho rằng đó là… “trò trẻ con”.

https://www.facebook.com/plugins/comments.php?app_id=&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2Fr%2FLviKjJ9cymB.js%3Fversion%3D43%23cb%3Df3b973486af2f6c%26domain%3Dbiendong.net%26origin%3Dhttp%253A%252F%252Fbiendong.net%252Ff80d56d4524b1c%26relation%3Dparent.parent&color_scheme=light&container_width=664&height=100&href=http%3A%2F%2Fbiendong.net%2Fdam-luan%2F25197-hai-cuoc-doi-dau-o-bien-dong.html&locale=vi_VN&sdk=joey&skin=light

Advertisements
Categories: Biển Đông | Leave a comment

Âm thầm chuẩn bị

Âm thầm chuẩn bị

FB Đỗ Ngà

8-12-2018

Trong 3 đặc khu kính tế rải đều trên 3 miền là Vân Đồn – Bắc Vân Phong – Phú Quốc, thì Vân Đồn có một vị trí đặc biệt bởi đơn giản vì nó tiếp giáp với Trung Quốc. Nếu đứng trên góc độ của người quan lí đất nước Việt Nam thì cả 3 nơi là như nhau, nếu đứng trên góc độ nhà đầu tư Trung Cộng hoặc chính quyền Trung Cộng, thì Vân Đồn chiếm tầm quan trọng bậc nhất, vì nó rất dễ sáp nhập vào Trung Cộng.

Câu hỏi đặt ra là tại sao Bộ Chính Trị lại giấu giếm nhân dân cho phát hành tập “Đề Án Thành Lập Đơn Vị Hành Chính – Kinh Tế Đặc Biệt Vân Đồn” để mỗi đại biểu quốc hội đọc và quán triệt chỉ đạo Bộ Chính Trị rồi sau đo huỷ để phi tang? Điều này cho thấy Bộ Chính Trị đang phản bội lại nguyện vọng nhân dân. Với sự kiên quyết thực hiện đến cùng chủ trương, điều này cho thấy Bộ Chính Trị đang thực hiện chỉ đạo cấp trên. Tại sao phải soạn kỹ đề án cho Vân Đồn trước? Và tại sao phải giấu dân?

Phần mở đầu của đề án, Bộ Chính trị đã công nhận con đường phát triển kinh tế đã bế tắc hoàn toàn cần phải đổi mới. Đồng thời do sự mâu thuẫn giữa quy mô nền kinh tế quá nhỏ bé và nhu cầu tái thiết đất nước quá lớn (tức họ đã công nhận kinh tế nát bét) đã buộc họ phải thay đổi mô hình kinh tế. Nhưng câu hỏi đặt ra là, tại sao bao quốc gia đi theo nền kinh tế tự do để tiến lên văn minh thịnh vượng sờ sờ ra đó Việt Nam không áp dụng mà lại chọn mô hình Đặc Khu Kinh Tế để làm cứu cánh? Lại một lần nữa sau Hội Nghị Thành Đô, Bộ Chính Trị lại chọn con đường ngã sang Trung Cộng chứ không chủ trương tách ra quỹ đạo của nó. Còn nguy hiểm hơn, chủ trương này đã được Bộ Chính Trị ra quyết định bằng nghị quyết số 11/BQ-TW phát hành ngày 03/06/2017. Mà một khi chủ trương đã thành nghị quyến thì đấy là mệnh lệnh Quốc hội phải thông qua.

Ai cũng biết để dọn đường cho cải cách kinh tế thì trước tiên Trung Ương phải thay đổi chính trị trước. Trong khi đề án đang được bí mật phổ biến cho đại biểu quốc hội quán triệt thì Nguyễn Phú Trọng cũng ráo riết thực hiện việc nhất thể hóa vừa rất vội vã vừa rất tàn bạo để khớp với mô hình chính trị của Trung Cộng. Đây là một kế hoạch được hoạch định bởi ai? Không cần nói toạc vì chắc mọi người không khó để nhận ra.

Categories: Chính-Trị Thời-Sự | Leave a comment

“Gấu Nga” quay trở lại châu Phi, TQ coi chừng lực cản sấm sét tiềm ẩn

“Gấu Nga” quay trở lại châu Phi, TQ coi chừng lực cản sấm sét tiềm ẩn

Nga đang đẩy nhanh tốc độ trở lại châu Phi nhằm giành sự ủng hộ của châu lục này trên trường quốc tế, vô hình trung tạo ra lực cản vô hình mạnh mẽ đối với chiến lược của TQ.

Tổng thống Nga đang thực hiện chiến lược quay trở lại châu Phi. Ảnh: AP

Liên Xô giải thể, TQ lấp chỗ trống ở châu Phi

Đài phát thanh tiếng nói Hoa Kỳ VOA nhận định, sự mở rộng ảnh hưởng mạnh mẽ của Trung Quốc tại Châu Phi đang ngày càng thu hút sự chú ý của Nga.

Theo truyền thông Mỹ, chỉ tính riêng trong hai tháng 10, 11, tờ Sputnik (Nga) đã đăng tải một số bài xã luận phân tích về các hoạt động của Trung Quốc tại Châu Phi và đề cập việc Nga quay trở lại lục địa đen này.

Tờ này cho rằng, sau khi Liên Xô sụp đổ, Nga không thể tiếp tục ảnh hưởng tới châu Phi trên nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, quân sự v.v… Trung Quốc sau đó đã lấp chỗ trống do Liên Xô để lại ở châu Phi.

Sự tan rã của Liên Xô đã giúp Trung Quốc dễ dàng và thuận tiện hơn để mở rộng ảnh hưởng ở châu Phi, Sputnik viết.

Được biết, Trung Quốc hiện đã thay thế Nga trở thành nhà cung cấp vũ khí chính cho các nước châu Phi. Do vũ khí Trung Quốc có giá rẻ và dễ sử dụng nên chúng dễ dàng thâm nhập vào châu Phi kể từ sau những năm 1990. Không chỉ vậy, mà nhiều quốc gia châu Phi hiện đang còn bị hấp dẫn bởi kế hoạch Vành đai và con đường của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, theo tờ này chính những động thái của Trung Quốc cũng đã vấp phải sự bất mãn của người dân bản địa, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thái độ phân biệt chủng tộc.

Hiện nay, khi Trung Quốc đang hoạt động tích cực ở châu Phi thì Nga cũng đã bắt đầu quay trở lại.

Tại Diễn đàn kinh tế St. Petersburg năm ngoái và năm nay, cuộc đối thoại Nga-châu Phi cũngđược tổ chức hai lần liên tiếp.

Chuyến thăm 5 nước châu Phi của Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hồi đầu năm đã đặc biệt thu hút sự chú ý của thế giới. Sau chuyến thăm, ông Lavrov đã tổ chức một cuộc họp đặc biệt tại Bộ Ngoại giao Nga, kêu gọi xây dựng chiến lược trở lại châu Phi của Nga.

Tại hội nghị quốc tế về hợp tác nghị viện được tổ chức tại Moscow vào tháng 6 vừa qua, Viện nghiên cứu Nga-Phi đã tổ chức một cuộc thảo luận bàn tròn đặc biệt về “Liên minh Nga-Châu Phi”. Moscow cũng tuyên bố, họ đang nối lại quan hệ với châu Phi.

Vào cuối tháng 10, diễn đàn Nga-Châu Phi đã được tổ chức tại Moscow. Ngoại trưởng Nga Lavrov và các quan chức cấp cao khác đã tới dự sự kiện này.

Sự kiện này được cho là màn khởi động để tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Nga-Châu Phi sắp tới. Hồi tháng 7, Tổng thống Putin cho biết, Nga đang nghiên cứu kế hoạch tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Nga-Châu Phi. Một số nhà ngoại giao Nga nói rằng hội nghị thượng đỉnh này có thể được tổ chức hai năm một lần.

Hội nghị thượng đỉnh Nga-châu Phi dự kiến tổ chức vào năm sau được cho sẽ thúc đẩy Nga tiến gần tới châu Phi hơn.

Đài VOA cho biết, Nga hiện đang đàm phán với Eritrea để xây dựng một căn cứ quân sự bên bờ biển Đỏ. Một số ý kiến cho biết, Nga có thể mô phỏng Trung Quốc, tuyên bố đây là trung tâm hỗ trợ hậu cần. Nếu được xây dựng, căn cứ của Nga sẽ rất gần với căn cứ của Bắc Kinh ở Djibouti.

Nga tăng cường ảnh hưởng ở châu Phi

Theo giới phân tích, việc Nga đẩy nhanh chiến lược quay trở châu Phi, một mặt nhằm cạnh tranh sức ảnh hưởng với Trung Quốc, một mặt nhằm tận dụng sự ủng hộ của châu Phi trong bối cảnh các nước phương Tây gia tăng áp lực.

Một số nhà ngoại giao Nga chia sẻ rằng, các quốc gia châu Phi chiếm 1/4 số phiếu bầu tại Liên hợp quốc nhưng các quốc gia này chưa “chủ động” ủng hộ Nga trong các lệnh trừng phạt nên Moscow nhận ra họ cần tranh thủ sự ủng hộ của lục địa đen.

Trong khi đó, các học giả châu Phi nhận định, Điện Kremlin đang hy vọng sẽ tham gia nhiều hơn vào việc khai thác, phát triển tài nguyên châu Phi. “Gấu Nga” hiện đang tích cực tham gia khai thác dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và kim cương tại Zimbabwe và Angola.

Ngoài ra, Moscow cũng đang thúc đẩy ngoại giao năng lượng hạt nhân ở châu Phi và có kế hoạch xây dựng các nhà mát điện hại nhân ở nhiều nước châu Phi.

Nga cũng đang thúc đẩy mạnh mẽ ngoại giao năng lượng hạt nhân ở châu Phi và có kế hoạch xây dựng các nhà máy điện hạt nhân cho nhiều nước châu Phi. Tại hội thảo quốc tế về xuất khẩu năng lượng hạt nhân được tổ chức tại Moscow năm ngoái, nhiều quốc gia châu Phi như Zambia, Ethiopia và Sudan đã cử đại diện tham gia.

Năng lượng hạt nhân ở châu Phi được đánh giá sẽ trở thành một lĩnh vực cạnh tranh giữa Nga và Trung Quốc.

Một học giả châu Phi cho biết, mặc dù năm 2016, Sudan đã ký thỏa thuận với Trung Quốc về việc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân và các khoản viện trợ nhưng nước này vẫn tiếp tục hợp tác với Nga về xây dựng các nhà máy điện hạt nhân. Điều này xuất phát từ việc, Sudan tin tưởng vào công nghệ khử muối trong nước biển của Nga.

Buôn bán vũ khí cũng là một lĩnh vực cạnh tranh ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga ở châu Phi. Sputnik cho biết, mặc dù Trung Quốc tích cực bán vũ khí cho các nước châu Phi, nhưng vẫn có ngoại lệ.

Ví dụ, Angola là nước xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu của Châu Phi sang Trung Quốc nhưng nước này vẫn mong muốn sử dụng vũ khí và trang thiết bị của Nga.

Angola từng là đồng minh chính của Liên Xô ở Châu Phi, và đây là một quốc gia luôn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Nga. Nga đã đào tạo sĩ quan cho Angola và Angola cũng tích cực tham gia vào các cuộc thi quân sự được tổ chức tại Nga trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, vẫn có ý kiến cho rằng, Nga chưa đủ mạnh để cạnh tranh với Trung Quốc ở châu Phi.

“Mặc dù có thể tận dụng các mối quan hệ và tài nguyên do Liên Xô để lại ở châu Phi nhưng Nga vẫn không đủ sức mạnh để trở thành một lực lượng có sức ảnh hưởng lớn ở châu Phi. Mặc dù Nga cố gắng thực hiện một số dự án ở một số lĩnh vực nhất định nhưng sức ảnh hưởng này vẫn kém xa Trung Quốc”, VOA dẫn lời một học giả Đông Á.

Học giả châu Phi khác cũng cho rằng, sức ảnh hưởng hiện nay của Nga ở châu Phi kém cả Trung Quốc lẫn Pháp nên nếu muốn mở rộng ảnh hưởng, lãnh đạo Nga nên đến thăm châu Phi nhiều hơn trong tương lai.

Categories: Chính-Trị Thời-Sự | Leave a comment

Cuộc tập trận suýt dẫn tới Thế Chiến III

Cuộc tập trận suýt dẫn tới Thế Chiến III

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionHồng quân Liên Xô trong một cuộc tập trận quân sự vào đầu thập niên 1980

Vào ngày 7/11/1983, chừng một trăm sĩ quan chỉ huy cấp cao tập trung ở trụ sở chính của Nato đặt tại Brussels để “đánh” Đại chiến Thế giới lần thứ ba.

Cuộc tập trận mô phỏng thường niên, được biết đến với tên gọi Able Archer, diễn ra vào giai đoạn cuối của Autumn Forge, cuộc tập trận chính quy trên quy mô lớn với sự tham gia của hàng chục ngàn quân Nato trên khắp Tây Âu.

Boeing 747: Siêu máy bay chinh phục thế giới

Chiếc xe tăng làm thay đổi chiến tranh vĩnh viễn

Những chiếc xe tăng nhô lên từ đầm lầy

Able Archer 83 được tổ chức vào thời điểm Chiến tranh Lạnh đang căng thẳng tột độ. Mối quan hệ giữa các nước trong khối Hiệp ước Quân sự Warsaw và các quốc gia thuộc khối Hiệp ước Quân sự Bắc Đại tây dương (Nato) vẫn xấu như trước.

Đầu năm đó, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan gọi Liên Xô là “đế chế quỷ dữ”.

Vào tháng 9/1983, các phi công Liên Xô bắn hạ một chiếc máy bay 747 của hàng không Hàn Quốc, giết chết toàn bộ 269 người trên khoang.

Trong khi đó, cả hai phía của Bức màn Sắt đang trong quá trình triển khai vũ khí hạt nhân tầm trung, trong đó có cả tên lửa hành trình đặt tại Greenham Common ở miền nam xứ Anh (England), có khả năng tấn công mục tiêu trong vòng 5 phút sau khi rời bệ phóng.

Thế giới đang ở trong tình trạng “ngàn cân treo sợi tóc” vì nút phóng hạt nhân có thể được nhấn bất cứ lúc nào.

Theo kịch bản giả định của Able Archer 83 thì tình trạng hỗn loạn ở Trung Đông đang bóp nghẹt nguồn cung ứng dầu cho Liên Xô. Trong khi đó, Nam Tư – trước không thuộc phe nào trong hai phía của Chiến tranh Lạnh – đã quyết định ủng hộ phương Tây.

Các nhà lãnh đạo Liên Xô (trong kịch bản giả định) lo sợ điều này sẽ dẫn đến một loạt các nước Đông Âu khác sẽ theo chân Nam Tư, trở cờ từ Hiệp ước Warsaw sang liên kết với Nato, và đặt toàn bộ phe cộng sản trước mối nguy thất bại.

“Cuộc chiến” tưởng tượng này mở màn với việc xe tăng Liên Xô tràn qua biên giới tiến vào Nam Tư. Tiếp đến là khu vực Scandinavia (bắc Âu) bị xâm lược, và quân đội Liên Xô nhanh chóng đổ vào Tây Âu.

Bị áp đảo, lực lượng Nato buộc phải rút lui. Một vài tháng sau khi cuộc xung đột giả định bắt đầu, chính phủ các nước phương Tây cho phép sử dụng vũ khí hạt nhân.

Các lực lượng Nato đóng vai trò chủ chốt trong cuộc tập trận đã phóng đi một tên lửa hạt nhân tầm trung, xóa sổ thủ đô Kiev của Ukraine khỏi bản đồ thế giới. Nó được triển khai nhằm đưa ra một tín hiệu, một lời cảnh báo rằng Nato đã sẵn sàng leo thang chiến tranh.

Về mặt lý thuyết thì việc đưa ra ‘tín hiệu về vụ tấn công hạt nhân’ này sẽ khiến cho các chính trị gia với cái đầu lạnh hiểu tình thế.

Thế nhưng lý thuyết này đã không đúng.

Đến ngày 11/11/1983, các kho vũ khí hạt nhân trên thế giới đã trở nên mất kiểm soát. Thế giới hầu như bị phá huỷ hoàn toàn. Hàng tỷ người thiệt mạng. Nền văn minh của con người chấm dứt.

Tín hiệu tình cờ

Vào cuối ngày hôm đó, các chỉ huy Nato rời trụ trở về nhà, tự chúc mừng bản thân về một cuộc tập trận thành công nữa, tuy chỉ là một thành công vừa phải. Mãi về sau, chính phủ các nước phương Tây mới phát hiện ra rằng cuộc tập trận Able Archer 83 đã suýt châm ngòi cho một cuộc chiến tranh hạt nhân thực sự.

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionBinh lính Nato tiến hành tập trận tại Na Uy hồi 1984

“Có những bằng chứng ở cấp cao nhất của quân đội Liên Xô cho thấy họ không tin rằng đây chỉ là một cuộc tập trận đơn thuần chứ không phải là một vụ tấn công thực sự,” ông Nate Jones, Giám đốc Đạo luật Tự do Tiếp cận Thông tin của Trung tâm Lưu trữ An ninh Quốc gia tại Thủ đô Washington DC, một tổ chức độc lập phi lợi nhuận ủng hộ chủ trương chính phủ mở, nói.

‘Cỗ xe tăng bay’ Xô-viết hồi sinh trên đất Mỹ

Tàu ngầm Nga xuống lòng Bắc Cực làm gì?

Vào hầm chống bom hạt nhân ở Albania

“Chúng tôi nay có trong tay một bộ các tài liệu xác nhận rằng Liên Xô đã thực sự lo sợ phương Tây sẽ tiến hành một vụ phóng tên lửa hạt nhân.”

Văn phòng Trung tâm Lưu trữ An ninh Quốc gia đặt tại Đại học George Washington chất đầy các hồ sơ và hộp tài liệu xếp chồng lên nhau. Kệ tủ nào cũng đựng đầy những thông tin mà chính phủ các nước muốn giữ bí mật. Jones mất rất nhiều năm kiên trì mới đọc hết các chi tiết về Able Archer 83.

“Tôi nhớ khi lần đầu tôi đến các kho lưu trữ và bị cười vào mặt, tôi được bảo rằng bạn sẽ không bao giờ biết vấn đề đó vì nó được phân loại tối mật,” Jones nói. Nhưng sau 12 năm điền đơn yêu cầu được tự do tiếp cận thông tin, kèm theo khiếu nại và theo đuổi bền bỉ, vào năm 2015, những nỗ lực của ông đã được đền đáp.

“Tôi nhận được gói bưu phẩm này qua đường thư tín, gồm báo cáo tình báo chủ chốt với các toàn bộ các nguồn thu thập thông tin – mà hay nữa là bưu kiện được chuyển đến đúng vào ngày sinh nhật của tôi.”

Tài liệu do Hội đồng Tư vấn Tình báo Nước ngoài của Tổng thống Hoa Kỳ soạn thảo năm 1990 có tên là “Liên Xô với nỗi lo sợ chiến tranh”. Chỉ có một vài đoạn ngắn được biên tập lại, còn toàn bộ 109 trang của bản phúc trình nêu chi tiết những hậu quả ngoài dự tính của Able Archer 83. Nó được viết rất nghiêm túc. (Xem toàn bộ bản phúc trình tại đây).

Không giống như các lần tập trận trước, Able Archble 83 sử dụng các cách thức thông tin liên lạc được mã hoá và có những khoảng im lặng tuyệt đối trên sóng radio. Quân đội được triển khai trên bộ. Một số căn cứ không quân của Hoa Kỳ thậm chí còn thao diễn hoạt động di chuyển vũ khí – như đưa các đầu đạn hạt nhân giả ra khỏi kho chứa.

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionTên lửa đất đối không trong cuộc duyệt binh tại Quảng trường Đỏ nhân dịp kỷ niệm 65 năm Cách mạng Tháng 10 Nga

Dựa trên tin tình báo thu thập được trong những tháng sau cuộc tập trận, bản phúc trình 1990 điều tra về phản ứng của Liên Xô. Những phản ứng này bao gồm việc ngưng các chuyến bay, đưa vũ khí hạt nhân vào tình trạng sẵn sàng tác chiến và xác định các mục tiêu tấn công quan trọng. Các biện pháp phòng thủ dân sự được chú trọng ở mức chưa từng thấy. Tất cả đều cho thấy Liên Xô đã sẵn sàng cho một cuộc chiến toàn diện.

Giới lãnh đạo Xô Viết không tin rằng Able Archer chỉ là một cuộc tập trận mà coi đây thật sự là hoạt động nhằm che giấu cuộc tấn công hạt nhânđầu tiên, và họ chuẩn bị tinh thần sẵn sàng trả đũa.

“Nỗi sợ hãi về việc sẽ nổ ra chiến tranh là có thật, và rất kinh hoàng – một phản ứng quân sự chưa từng thấy,” Jones nói. “Chúng tôi không muốn kẻ thù của mình nghĩ rằng chúng tôi sẽ là bên tấn công trước trong khi chúng tôi hoàn toàn không hề có ý định làm như vậy.”

Nhưng mà làm thế nào mà một cuộc tập trận thường niên của NATO lại bị hiểu nhầm một cách tai hại đến thế?

Để tìm câu trả lời, Jones và các đồng nghiệp gần đây đã lần tìm kỹ lưỡng các nguồn tin của Nga, bao gồm cả kho lưu trữ của KGB ở Ukraine.

“Chúng tôi đã tìm thấy một tạp chí quân sự thuộc loại tài liệu bảo mật của Liên Xô, đăng từ năm 1984 trong đó có bài phân tích chi tiết về Able Archer,” Jones nói. “Ngữ điệu lo lắng của bài đó rõ ràng cho thấy là quân đội Liên Xô đã thực sự sợ hãi.”

Vào 1983, nhà lãnh đạo cao nhất của Liên Xô là Yuri Andropov. Ông từng là người lãnh đạo lực lượng KGB và là người bảo vệ nhiệt thành mô hình Xô-viết cũ, vươn lên sau khi nắm giữ nhiều vị trí khác nhau trong đảng cộng sản Liên Xô. Nhưng vào thời điểm trở thành tổng bí thư đảng cộng sản Liên Xô, ông bị bệnh nặng. Và ông mắc chứng hoang tưởng trầm trọng.

“Có sự hoang tưởng,” Martin Chalmers, phó tổng giám đốc của RUSI – nhóm nghiên cứu an ninh có trụ sử tại London, nói.

“Giới lãnh đạo Liên Xô nhớ tới cuộc tấn công bất ngờ của Hitler hồi 1941, là cuộc tấn công khiến gần như toàn bộ Liên Xộ bị phá hủy. Đó là lăng kính mà họ nhìn nhận đối với mọi chính sách của Hoa Kỳ.”

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionYuri Andropov, lãnh đạo Liên Xô vào thời điểm đó, đã yêu cầu các sĩ quan KGB theo dõi sát sao bất kỳ hoạt động hạt nhân nào

“Tôi tìm thấy một tài liệu trong đó Andropov nói với các sĩ quan KGB: ‘Ưu tiên số một của các anh là không được bỏ sót một cuộc tấn công hạt nhân nào’,” Jones nói. “Các chuyên viên KGB được giao nhiệm vụ cố gắng phát hiện ra điều này và báo cáo hai tuần một lần.”

Bởi thượng cấp ở Moscow muốn nghe về nguy cơ tiềm ẩn có cuộc tấn công hạt nhân và để làm hài lòng các lãnh đạo, các điệp viên gửi về những tin tức như thế.

“Những điệp viên này ở gần phương Tây, họ sống ở phương Tây và biết chắc không hề có kế hoạch tiến hành cuộc tấn công hạt nhân đầu tiên, nhưng họ báo cáo những gì họ đã được chỉ đạo là phải báo cáo,” Jones giải thích.

“Moscow đã thu thập các báo cáo này và rút ra kết luận nghiêm trọng rằng Able Archer 83 chính là cái đó.”

Thật là một vòng luẩn quẩn đầy nguy hiểm. “Đó là một thất bại của hệ thống Xô Viết,” Jones nói. “Tình báo Liên Xô đã hành động bất hợp lý.”

Song chính các nhà lãnh đạo phương Tây cũng không lường trước được sự nguy hiểm của cuộc tập trận giả định về cuộc tấn công hạt nhân đầu tiên.

“Đó là một sự thiếu nhạy cảm trong bối cảnh cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân đầy căng thẳng,” Jones nói. “Cuộc tập trận thường niên mang tên Autumn Forge [mà Able Arch 83 là một phần trong đó] diễn ra ngay gần biên giới Liên Xô và sau đó các nước Nato lại có chiều hướng bổ sung thêm những vũ khí hạt nhân mới.”

Tuy báo cáo bí mật lên tổng thống Hoa Kỳ về Able Archer 83 đã không được công bố cho đến tận năm 1990, nhưng trong vòng vài tháng sau cuộc tập trận, những dấu hiệu đầu tiên của sự cố đã đến tai tình báo Anh.

Cả Thủ tướng Margaret Thatcher và Tổng thống Reagan đều hoảng hốt khi họ phát hiện ra Liên Xô tin rằng họ sẽ cho phép kích hoạt cuộc tấn công hạt nhân đầu tiên.

May mắn thay – và có lẽ một phần do nỗi sợ hãi chiến tranh – trong những năm tháng tiếp theo, căng thẳng đã bớt đi. Tổng thống Mỹ Reagan và tân Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Mikhail Gorbachev bắt tay thực hiện một loạt các hiệp ước cắt giảm vũ khí.

Không chỉ là bài học đáng sợ trong lịch sử Chiến tranh Lạnh, Able Archer 83 vẫn liên quan đến thời sự ngày nay. Những tranh cãi, cáo buộc lẫn nhau giữa Nga và Mỹ lại đang nổ ra, khiến người ta quan ngại về việc các hiệp định kiểm soát vũ khí hạt nhân toàn cầu có thể sẽ bị phá bỏ.

Nga, Mỹ và Trung Quốc đều đang gia tăng kho vũ khí hạt nhân của mình. Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh rằng người Nga đã vi phạm Hiệp ước Vũ khí Tên lửa Hạt nhân Tầm trung (Intermediate-Range Nuclear Forces – INF) với việc phát triển một loại tên lửa tầm trung mới. Do vậy, Tổng thống Trump tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ rút khỏi hiệp ước này.

“Sự thất bại trong kiểm soát vũ khí kết hợp với những mối quan ngại hiển nhiên khi cả hai bên đều coi phía bên kia là xấu chơi và đang âm mưu thực hiện điều gì đó rất tồi tệ trong bối cảnh khủng hoảng chính trị,” Chalmers nói. “Nếu cuộc khủng hoảng xảy ra, nguy cơ hiểu nhầm giống như chúng ta biết năm 1983 là cực lớn.”

Jones, người đã dành cả sự nghiệp để nghiên cứu Able Archer 83 đồng ý: “Khi nào còn tồn tại vũ khí hạt nhân, khi đó còn nguy cơ chiến tranh do những tính toán sai lầm.”

Bài tiếng Anh đã dăng trên BBC Future.

Categories: Chính-Trị Thời-Sự | Leave a comment

Create a free website or blog at WordPress.com.